Albanian
македонски
English
A e mbani smartphone-n tuaj kur jeni duke kaluar kohë me fëmijën tuaj? Nëse është kështu, tani është koha për të ndaluar.
Hulumtuesit e UC Irvine kanë zbuluar se kujdesi i fragmentuar dhe kaotik i nënës mund të dëmtojë zhvillimin e duhur të trurit tek foshnjat, gjë që mund të çojë në çrregullime emocionale të mëvonshme në jetë.
Ndërprerjet kanë ndikim
Ndërsa studimi u krye me brejtës, gjetjet e tij nënkuptojnë se kur nënat ushqejnë foshnjat e tyre, ndërprerjet e shumta të përditshme (edhe ato në dukje të padëmshme, si telefonatat dhe mesazhet me tekst) kanë një ndikim përçarës dhe potencialisht afatgjatë.
Studimi, i kryer nga neurologu i fëmijëve Dr. Tallie Z. Baram dhe kolegët e saj në Qendrën UC Irvine Conte http://contecenter.uci.edu/ , zbuloi se konsistenca është vendimtare për zhvillimin e trurit, të cilat varen nga stimuj të parashikueshëm dhe të vazhdueshëm për rritjen e rrjeteve të neuroneve dhe forcimin.
Problemet e të rriturve mund të ndikojnë në sjelljen e fëmijës
Studiuesit zbuluan se kujdesi i çrregullt në fazat e hershme të zhvillimit mund të rrisë gjasat e sjelljeve të rrezikshme, kërkimit të drogës dhe depresionit në adoleshencë e moshë të rritur.
“Është e njohur se cënueshmëria ndaj çrregullimeve emocionale, të tilla si depresioni, rrjedh nga ndërveprimet midis gjeneve tona dhe mjedisit, veçanërisht gjatë periudhave të ndjeshme të zhvillimit,” thotë Baram, Kryetare e Shkencave Neurologjike Danette Shepard dhe drejtore e qendrës Conte.
Konsistenca mbi sasinë dhe cilësinë
“Puna jonë bazohet në shumë studime që tregojnë se kujdesi i nënës është i rëndësishëm për shëndetin e ardhshëm emocional,” – thotë Baram.
“E rëndësishme, ajo tregon se nuk është kujdesi i nënës që ndikon në sjelljen e adoleshentëve, por shmangia e kujdesit të fragmentuar dhe të paparashikueshëm, e cila është vendimtarja. Ne mund të dëshirojmë të fikim celularin kur kujdesemi për foshnjën dhe të jemi të parashikueshëm dhe të qëndrueshëm.”
Studimi hulumtoi rezultatet emocionale të brejtësve adoleshentë të rritur në mjedise të qeta ose kaotike dhe përdori qasje matematikore për të analizuar sjelljet ushqyese të nënave.
Përkundër faktit se sasia dhe cilësitë tipike të kujdesit të nënës ishin të padallueshme në të dy mjediset, modelet dhe ritmet e kujdesit ndryshuan në mënyrë drastike, gjë që ndikoi fuqishëm në mënyrën se si u zhvilluan këlyshët e brejtësve.
Kujdesi i çrregullt rrit rrezikun e depresionit
Konkretisht, në një mjedis, nënat shfaqën sjellje të “copëzuara” dhe të paparashikueshme.
Gjatë adoleshencës, pasardhësit e tyre shfaqën pak interes për ushqimet e ëmbla ose lojën e bashkëmoshatarëve, dy dimensione të pavarura të aftësisë për të përjetuar kënaqësi.
E njohur si anhedonia, pamundësia për t’u ndjerë i/e lumtur është shpesh një shenjë e depresionit të mëvonshëm. Tek njerëzit, mund të shtyjë adoleshentët të kërkojnë kënaqësi nga stimulimet më ekstreme, të tilla si vozitje e rrezikshme, alkool ose drogë.
Si ndikon kujdesi i nënës në ndjenjat e kënaqësisë
Pse kujdesi i çrregullt i nënës mund të krijojë këtë problem me sistemin e kënaqësisë?
Baram tha se qarqet e kënaqësisë së receptorit dopamine të trurit nuk janë të pjekura tek të sapolindurit/foshnjat dhe se këto qarqe stimulohen nga sekuenca të parashikueshme të ngjarjeve, të cilat duket se janë kritike për pjekurinë e tyre.
Nëse foshnjat nuk janë mjaft të ekspozuara ndaj modeleve të tilla të besueshme, sistemet e tyre të kënaqësisë nuk piqen siç duhet, duke provokuar anhedoni.
Tani po studiohen nënat dhe foshnjat
Baram dhe ekipi i saj tani po studiojnë nënat njerëzore dhe foshnjat e tyre duke përdorur:
- Video analizë e kujdesit
- Teknologji të sofistikuar të imazhit për të matur zhvillimin e trurit
- Testimin psikologjik dhe njohës
Qëllimi është të shihet nëse zbulimet tek brejtësit mund të zbatohen tek njerëzit. Nëse është kështu, strategjitë për të kufizuar modelet e çrregullta dhe të paparashikueshme të kujdesit të nënës mund të jenë të dobishme në parandalimin e problemeve emocionale tek adoleshentët.
Burimi: https://www.ucihealth.org/
